Blood Swept Lands and Seas of Red

Dè as urrainnear ràdh mu chogadh nach deach a ràdh mu thràth?

Sin a smaoinich mi nuair a chuir mi romham ruideigin a sgrìobhadh mun taisbeanadh ealain Blood Swept Lands and Seas of Red.

Nuair a bha mi fhèin ‘s mo theaghlach an Lunnain aig toiseach an Damhair, rinn sinn ar dìcheall Tùr Lunainn fhaicinn. Àite eachdraidheil. Àite a thèid aithneachadh air feadh an t-saoghal. Àite a chaidh a thaghadh mar làrach airson an taisbeanadh ealain seo, a chaidh a chuir ri chèile gus comharrachadh ceud bliadhna bho thòisich a’ Chiad Chogadh.

A h-uile Sultain chithear a’ chrom-lus a’ nochdadh air feadh an àite. Ged nach eil dearg an fhlùra mar chomharra air an fhuil a chaidh a dhòirteadh tron Chiad Chogadh, tha e duilich coimhead air an t-suaicheantais gun smaoineachadh air.  Gun smaoineachadh air na fir, ‘s na boireannaich, a chaill am beatha ri linn taghaidhean ‘s cò-dhùnaidhean feadhainn nach do choinnich iad a riamh.

Aig an Tùr, bha sluagh ag obair gu saor-thoileach gus crom-lusan an taisbeanaidh a chuir san talamh. Gach flùra crèadh a’ comharrachadh saighdear a chaill am beatha eadar 1914 agus 1918. 888,246 a chaidh a chuir sìos air fad. ‘S e sealladh annasach a bh’ann. Leotha fhèin, bha iad sonraichte fhèin breagha. Na flùraichean a’ dòirteadh bho uinneag an Tùir ‘s ag èirigh nan suaile. Cho breagha.  Leis an fhiosrachadh gun robh gach flùra nan comharra air beatha ma seach – dh’atharraich an dealbh gu ruideigin eile. Ruideigin sòlaimte.

À Drochaid Lunainn

À Drochaid Lunainn

Chaidh an taisbeanadh ainmeachadh as deidh briathran a’ nochd ann an teisteanas saighdear à Derbyshire, a chaill a bheatha aig Flanders. Sgrìobh e “the blood-swept lands and seas of red, where angels fear to tread”.¹ Abair smuain. Tha connspaid air an taisbeanaidh a’ chuairteachadh bho chaidh fhoillseachadh. ‘S nach ann taingeil a tha mi gu bheil saorsa againn ar beachd a thoirt seachad mu dheidhinn. Saorsa a bh’air a ghlèidheil air ar son le fir agus boireannaich àbhaisteach – a rinn an ìobairt as motha a th’ann.

Tùr Lunainn

Tùr Lunainn

Anthem for Doomed Youth
By Wilfred Owen

What passing-bells for these who die as cattle?
Only the monstrous anger of the guns.
Only the stuttering rifles’ rapid rattle
Can patter out their hasty orisons.
No mockeries now for them; no prayers nor bells;
Nor any voice of mourning save the choirs, –
The shrill, demented choirs of wailing shells;
And bugles calling for them from sad shires.
What candles may be held to speed them all?
Not in the hands of boys but in their eyes
Shall shine the holy glimmers of goodbyes.
The pallor of girls’ brows shall be their pall;
Their flowers the tenderness of patient minds,
And each slow dusk a drawing-down of blinds.

*‘S urrainnear èisteach ri seo air aithris leis a’ chleasaiche Sean Bean air Spotify no a cheannach air Amazon an seo. Thèid an airgead gu Lèigiun Rìoghail Bhreatainn.

¹http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-30001177

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s